Een initiatief van het Instituut Verantwoord Medicijngebruik

Vasten als het niet hoeft

Geplaatst op 18 juli 2012

Vasten tijdens de ramadan is belangrijk voor moslims. Het is één van de vijf zuilen van de islam, de vijf fundamentele religieuze verplichtingen voor moslims. Vasten wordt onder meer gezien als het zuiveren van lichaam en geest. Chirurg Abdelali Bentohami denkt dat vasten voor gezonde mensen inderdaad gezond is: 'Eigenlijk zou je je hele leven moeten vasten. Dan zouden minder mensen ziekten hebben die in verband worden gebracht met overconsumptie, zoals overgewicht, diabetes, hoog cholesterol, hart- en vaatziekten en kanker'.

Erkennen

Vasten is niet voor iedereen gezond. Daarom wordt er een uitzondering gemaakt voor zwangere vrouwen, mensen die herstellen van een ziekte en anderen voor wie het vasten een bedreiging vormt voor de gezondheid. Toch zeggen drie artsen dat ze geregeld patiënten tegenkomen die toch willen vasten, terwijl het niet hoeft. Internist Rachida El Moussaoui: 'Patiënten voelen zichzelf vaak tekortschieten als ze niet kunnen meedoen aan de ramadan. Ze willen zich graag onderdeel voelen van de islamitische cultuur. Maar ik zie eigenlijk nooit dat hun omgeving hen erop aankijkt of dat er op een andere manier sociale druk wordt uitgeoefend. Het is meer een conflict in de persoon zelf'. Met sommige chronische ziekten, zoals diabetes, valt goed te leven en patiënten voelen zich niet echt zie. Niet meedoen is dan erkennen dat je écht ziek bent, en dat is voor veel mensen lastig.

Goede voorlichting

Huisarts Emir Ertas zegt dat er patiënten zijn die vinden dat ziekte geen legitieme reden is om niet te vasten. Chronische ziekten waar de patiënt in het dagelijks leven niet veel last van heeft, zijn wat dat betreft moeilijk. Een diabetespatiënt kan bijvoorbeeld heel erg zijn best doen en het een maand volhouden, maar naderhand toch problemen krijgen. Ertas: 'Goede voorlichting is heel belangrijk. Het is van belang dat je begrip kweekt en de patiënt ervan overtuigt dat meedoen aan de ramadan een risico voor de gezondheid oplevert. Ik heb meegemaakt dat patiënten zeggen dat ze niet zullen meedoen, maar dan toch gaan vasten. Dat is dan hun eigen verantwoordelijkheid.'

Gezond verstand

Bentohami vindt het verkeerd als patiënten door vasten hun gezondheid in gevaar brengen. 'Dan heb je het niet goed begrepen. Ik kan me voorstellen dat het moeilijk is om niet meer mee te doen als je je hele leven hebt meegedaan aan de ramadan'. Volgens de chirurg is het is niet alleen religie, maar ook cultuur. Het groepsgevoel is daarbij belangrijk, maar iedereen begrijpt het als je niet kunt meedoen vanwege een ziekte. Bovendien zegt hij: 'God heeft ons geschapen met een gezond verstand en dat moeten we gebruiken ook.'